Stan wdrożenia ustawodawstwa wspólnotowego dot. działalności w obszarze kultury fizycznej i sportu
Sport odgrywa istotną rolę w życiu społeczeństwa państw Unii Europejskiej. Stanowi ważny czynnik wzmacniania tożsamości i zbliżenia między ludźmi. Społeczną funkcję sportu państwa UE podkreśliły w traktacie Amsterdamskim w Deklaracji Sportu. Deklaracja wzywa instytucje UE, by słuchały głosu stowarzyszeń sportowych, uwzględniając specyfikę sportu amatorskiego.
Trzy obszary aktywności UE mają bezpośrednie znaczenie dla sportu:
Zapewnienie swobody przepływu osób: tworzenie Jednolitego Rynku ma wpływ na sport, gdyż gwarantuje swobodę poruszania się pomiędzy państwami członkowskimi osób uprawiającymi sport zarówno amatorsko jak i zawodowo,
Polityka konkurencji oraz audiowizualna: reklama i prawo do emisji stanowią główne źródło finansowania zawodowej działalności sportowej, tak więc zasady dot. konkurencji i polityki audiowizualnej UE, kwestie dotyczące sprzedaży i retransmisji były szeroko dyskutowane w kontekście ich wpływu na rozwój sportu europejskiego,
Polityki unijne oraz programy działań: na sport mają także wpływ działania związane z innymi dziedzinami życia, zwłaszcza związane ze zdrowiem publicznym, edukacją i szkoleniami. Jest także ważnym instrumentem wykorzystywanym w walce z wykluczeniem społecznym.
Regulacje dot. kultury fizycznej i sportu w poszczególnych obszarach:
1. Swobodny przepływ kapitału.
Do implementacji prawa w tym obszarze należy zaliczyć m.in. nowelizację ustawy o kulturze fizycznej. Ustawa z dnia 4 listopada 1999 r. o zmianie ustawy o kulturze fizycznej (Dz. U. Nr 96 z dnia 3 grudnia 1999 roku poz. 1106) - weszła w życie 18 grudnia 1999 roku. Nowelizacja ta zniosła ograniczenia wynikające z ustawy o kulturze fizycznej z dnia 18 stycznia 1996 r. (art.32, ust.3), zgodnie z którymi co najmniej 70 % kapitału akcyjnego w sportowej spółce akcyjnej powinno znajdować się w posiadaniu podmiotów krajowych oraz wymóg, by sportowa spółka akcyjna miała swoją siedzibę na terytorium Polski (art.32 ust.2).
2. Swobodny przepływ osób
Jedną z gwarancji realizacji swobody przepływu osób, istotną dla sportu, jest uznawanie dyplomów i kwalifikacji zawodowych. Uznawanie dyplomów i kwalifikacji do celów zawodowych odnosi się do tzw. zawodów regulowanych. Zawody regulowane w sporcie to: trener poszczególnych klas, instruktor poszczególnych dyscyplin sportu, rekreacji i odnowy biologicznej oraz menedżer. Ustawa z 26 kwietnia 2001r. o zasadach uznawania nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej kwalifikacji do wykonywania zawodów regulowanych wraz z Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu w sprawie stażu adaptacyjnego i testu umiejętności w toku postępowania o uznanie nabytych w państwach członkowskich UE kwalifikacji do wykonywania zawodów regulowanych w dziedzinie kultury fizycznej i sportu jest zgodna z postanowieniami Dyrektywy Rady 89/48/EWG i Dyrektywy Rady 92/51/EWG.
3. Polityka społeczna i zatrudnienie
W czerwcu 1994 roku Rada Europejska przyjęła Dyrektywę 94/33 chroniącą młodych ludzi w pracy. Artykuł 4 i Artykuł 5 Dyrektywy reguluje zasady zatrudniania dzieci w przypadku działalności kulturalnej, artystycznej, sportowej i reklamowej. Resortem wiodącym przy wdrożeniu tej dyrektywy jest Ministerstwo Gospodarki.
4. Wymiar sprawiedliwości i sprawy wewnętrzne
W sprawie bezpieczeństwa widowni sportowej została wydana Rezolucja Rady z dnia 9 czerwca 1997 roku, dotycząca zapobieganiu i przeciwdziałaniu chuligaństwu na stadionach sportowych. Ponadto Rezolucja Rady Europejskiej z 6 czerwca 2001 (2002/22/01) dotyczy podręcznika zawierającego zalecenia w sprawie międzynarodowej współpracy policji i środków prewencji oraz kontroli nad przemocą i zakłóceniami związanymi z międzynarodowymi meczami futbolowymi z udziałem przynajmniej jednego kraju członkowskiego. Ustawa o zmianie ustawy o bezpieczeństwie imprez masowych i ustawy o policji reguluje kwestie związane z organizowaniem imprez, w tym dużych imprez sportowych.
5. Swobodny przepływ towarów
Reguły Unii Europejskiej dotyczące wolnego przepływu towarów odnoszą się w szczególności do: transportu wyposażenia sportowego z jednego państwa członkowskiego do innego, włączając broń sportową; standaryzacji specyfikacji wyposażenia i sprzętu sportowego; komercjalnego wykorzystania Symbolu Olimpijskiego; produkcji i dystrybucji żywności dla sportowców; certyfikatów, oceny i badań technicznych sprzętu sportowego, jakości i oznakowania obuwia sportowego. Resortem odpowiedzialnym za wdrożenie dyrektyw w tym zakresie jest Ministerstwo Gospodarki. Sprawy te znajdują się również w obszarze działania Komisji normalizacyjnych oraz certyfikujących.
Ochrona zdrowia
Dyrektywy Rady 65/65/EEC, 75/319/EEC i 75/318/EEC regulują zasady używania środków medycznych dla celów zdrowotnych, ograniczają ich sprzedaż na wolnym rynku, regulują lub raczej zabraniają ich reklamowania oraz ściśle określają zasady ich używania, co jest jednoznaczne z całkowitym ich wyeliminowaniem ze sportu.
Dyrektywy 65/65/EEC dot. patentowych produktów medycznych, 75/318/EWG dot. norm analitycznych, farmakotoksologicznych i klinicznych oraz protokółów w sprawie testowania patentowych produktów medycznych, 75/319/EEC dot. patentowych produktów medycznych (z wyjątkiem Rozdziału III) są implementowane przez Ustawę Prawo Farmaceutyczne z dnia 6 września 2001 r. (Dz. U. z 2001 r. Nr 126, poz. 1381).
Broń sportowa
Przepływ broni sportowej reguluje Dyrektywa 91/477/EEC, która ściśle określa zasady, pozwalające na przemieszczanie i transport broni sportowej między państwami Unii Europejskiej. Ustawa o broni i amunicji z dnia 21 maja 1999 r. jest zgodna z postanowieniami dyrektywy Rady nr 91/477/WE z dnia 18 czerwca 1995 dotyczącej kontroli nabywania i posiadania broni.
6. Kultura i polityka audiowizualna
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 97/36/EC (tzw. Dyrektywa o telewizji bez granic) z dnia 19 czerwca 1997 r. w sprawie koordynacji określonych przepisów prawnych i administracyjnych krajów członkowskich w zakresie wykonywania działalności telewizyjnej wprowadziła przepis (art. 3 a) zobowiązujący państwa członkowskie UE do zawarcia w prawie wewnętrznym wymogu, aby transmisje wydarzeń uważanych za szczególnie istotne dla społeczności poszczególnych krajów członkowskich UE nie były rozpowszechniane na zasadzie wyłączności przez nadawców w sposób uniemożliwiający dużej liczbie odbiorców w danym państwie powszechny odbiór programu zawierającego takie wydarzenia, transmitowanego przez telewizję ogólnodostępną.
Zapisy ww. dyrektywy obejmujące kwestie związane z ważnymi wydarzeniami sportowymi znajdują się w aktualnie obowiązującej ustawie z dnia 24 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. nr 25 z 2002 r. poz. 253) - art. 20b ustawy o zmianie ustawy o radiofonii i telewizji z dnia 31.03.2000 r.
7. Polityka konkurencji
Bezpośredni wpływ na sport mają następujące Artykuły Traktatu Rzymskiego: Artykuł 85 i Artykuł 86 zabraniające porozumień i wszelkiego rodzaju praktyk między "przedsiębiorstwami", które będą miały na celu ich dominację na rynku niezgodną z gospodarką wolnorynkową. Związki Sportowe, Stowarzyszenia Sportowe i Kluby mogą być potraktowane przez Komisję jako przedsiębiorstwa z uwagi na możliwość ich działalności gospodarczej i komercyjnej.
Konkurencja na rynku sportowym przejawia się w:
- prawie do transmisji imprez sportowych i konkurencji między stacjami telewizyjnymi, szczególnie w odniesieniu do małych i dużych kampanii telewizyjnych,
- prawie do sprzedawania transmisji telewizyjnych z międzynarodowych imprez sportowych tylko przez Związki Sportowe, bez udziału Klubów Sportowych,
- korzystania w czasie imprez sportowych ze sprzętu sportowego tylko jednej firmy i konkurencja między producentami o możliwość wykorzystania także ich sprzętu,
- sprzedaży biletów na imprezy sportowe i konkurencja między agencjami zajmującymi się dystrybucją tychże biletów.
Sport posiada swoją specyfikę i należy ją uwzględnić przy wdrażaniu zasad Traktatu. W swoim raporcie przedłożonym Radzie Europejskiej w 1999 roku Komisja przedstawiła, w jaki sposób zamierza włączyć specyficzne aspekty sportu w praktykę decyzyjną.
Wyjaśniając specyfikę sportu, jeśli chodzi o kwestie związane z konkurencją, należy podkreślić, że sport stanowi jedyny sektor ekonomiczny, w którym istnieje pewna solidarność pomiędzy konkurentami. W istocie , drużyna nie ma racji bytu, jeżeli nie może zmierzyć się z innymi drużynami, a mistrzostwa nie mogą zostać rozegrane, jeżeli wystarczająca liczba drużyn nie zakończy sezonu. Podczas gdy w innych sektorach zniknięcie konkurenta przyjmowane jest z dużą satysfakcją, w świecie sportu konkurenci muszą się nawzajem wspierać żeby przetrwać.
Niektóre zasady sportowe stoją w całkowitej sprzeczności z tradycyjnymi zasadami konkurencji, ale są one akceptowane, ponieważ umożliwiają spójność zawodów i wiarygodność rezultatów sportowych. Dla Europejczyków sport wyróżnia się również spośród innych sektorów z powodu pewnego rodzaju redystrybucji zysków ze sportu zawodowego w kierunku sportu amatorskiego. Redystrybucja ta pozwala czasami na realizację działań o charakterze społecznym, przede wszystkim dlatego, że sport rodzi poczucie powołania wśród młodych (w tym również młodych znajdujących się w trudnej sytuacji), umożliwiając im pełny rozwój, oraz na sfinansowanie całych programów adresowanych do młodzieży, wykraczających poza zwykłą sportowa praktykę. Istnieje więc wymiar społecznej integracji przez sport, uznany przez europejskie instytucje wspólnotowe i widniejący w Deklaracji z Nicei.
8. Środowisko
Dyrektywa 85/337/EEC; reguluje i monitoruje działania związane z ochroną środowiska. W nawiązaniu do niej każdy inwestor musi zapoznać się z wymogami stawianymi przez Unię w dziedzinie ochrony środowiska i odnoszącymi się do ingerencji budowanych obiektów w środowisko, wielkości obiektów, lokalizacji.
Ma to szczególne znaczenie w przypadku budowy: wyciągów narciarskich i kolejek linowych, przystani żeglarskich, samochodowych torów wyścigowych i testowych, lotnisk dla potrzeb lotnictwa sportowego, budowli ingerujących trwale w krajobraz wodny lub lądowy, torów bobslejowych, pól golfowych. Za wdrożenie dyrektyw w tym zakresie odpowiedzialne było Ministerstwo Środowiska.
9. Podatki
Każda forma działalności sportowej, która jest utożsamiana z działalnością gospodarczą podlega opodatkowaniu zgodnie z Artykułem 4, paragraf 2, 6 VAT Council Directive 77/388/EEC oraz 18 VAT Council Directive 89/465/EEC.
Ustawa z dnia 5 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym (Dz. U. z 2001 r. Nr 80 poz.858) weszła w życie 10 sierpnia 2001 r.
